Muzeum Miejskie w Wadowicach, ul. Kościelna 4

Back to all Post

Pastorałki ze starego śpiewnika

zeszyt do nut obok świeca i stary modlitewnik

W tradycji polskiej okres śpiewania kolęd i pastorałek trwa do 2 lutego.  Zwyczajowo w kościołach śpiewa się kolędy czyli pieśni religijne związane tematyczne z narodzinami Jezusa. Inną funkcję pełnią pastorałki,  piosenki zawierające wątki obyczajowe, utrzymane w żartobliwym, wesołym charakterze, śpiewane podczas świąt w domu, przy stole albo podczas przedstawień typu jasełka czy w obrzędach kolędniczych. W zborach Muzeum Miejskiego zachował się XVIII – wieczny śpiewnik pt.: „Kancyonał i kantyczka czyli zbiór najnowszych pieśni na cały rok z nowenną na adwent”, w którym większą część stanowią pieśni o Narodzeniu Pańskim. Śpiewnik wydany został nakładem i drukiem wadowickiej firmy Józefa Pokornego w 1864 roku. Warto zacytować fragmenty zamieszczonych w śpiewniku pastorałek, często dzisiaj już zapomnianych, aby w ten sposób przypomnieć ich zabawowy, ludyczny charakter:

Leżąc w stodole, patrząc na pole, – ujrzał Bartos stary Anioły, Które wdzięcznemi głosami swemi, pełnili ziemskie padoły, Na Niebie niech chwała Bogu będzie sława, a ludziom pokój na ziemi.

Pasterze śpiewajcie, witajcie Pana, pokłon mu oddajcie, wziąwszy barana, Skoczno mu zagrajcie, głosy zaśpiewajcie, Wdzięcznemi.

Więc się tamują i perswadują, Bartos jako stary w te słowa: Czego krzyczycie gwałty czynicie, Nie gorze, lecz to jest rzecz nowa, Bóg się na świat rodzi, witać się Go godzi, Pójdźmyż do Niego z darami.

Weź Kuba indyka, ty Bartos ciele, ja mu poduszeczkę, z puchu uścielę, Grześko zagra w dutki By skakał malutki, Wraz z nami.

Bieżący w skoki, nabrawszy w troki, jabłek, obarzanków i gruszek, Miodu praśnego, masła mojego, Mleka i śmietany dzbanuszek, Kurcząt młodych czworo, Kur starych sześcioro, Przytem jaj świeżych dwie kopy.

[…]

Pieśń 26, s. 93- 96

  1. Do nóg Twoich się zbliżamy, upadamy Jezu w tym żłóbeczku, złożon na sianeczku, Gdyś nas raczył błogosławić, Przytem od szkody wybawić, w trzodzie owieczki,
  2. A mój miły wziąwszy Franek obarzanek, Stach masła garnuszek, Kuba koszyk gruszek, niesie Panu po kolędzie, Jeźli tego mało będzie, przydam jabuszek.
  3. Mazur mówi, hojze moja do oboj i do piscałecki, dla tej Dziecinecki, Zagram ze mu wdzięcznie miło, By się z nami ucieszyło, To Pamiątecko.
  4. Rusin każe hałyłuja, pomyłuja, Odnych zakłykaty, druhych poprochaty, By wsi chutko prychodyły, knyszy, pyrohy snosyły, Panu dawały.

[…]

  1. Litwin z lasa jak kiełbasa, hasa, hasa, Przyprawia boćwinę, karmiąc dziecinę, A kałuchę kraje palcem, Kadiuchę stawia razem z smalcem, Wiotalis kieplas.

[…]

  1. Francuza choć nieproszono, obaczono, Mondiu co się dzieje? W Betleem jaśnieje, Nostra Damo Pamiąteczko, Witam twego Jezuseczko, Major Bondiu.

[…]

  1. Także żydom nakazano, i znać dano, By Pana witali do szopy biegali, Pokłon Panu oddawali, Massyasza, wyznawali, winnym ukłonem.
  2. Żydowie mówią: z kąd Messyasz? To Pan nie nasz, Nie tak win przychodzi, jak w bublii chodzi –
    My go czekamy wielkiego, Wy go macie maleńkiego, Winder dzieciątko.

 

Pieśń 39, s. 120 – 122

 W Betleem przy drodze jest szopa zła drodze, A tam się rozgościła, Matka Jezusa, miła.

Z boskiego rzędzenia, przyszedł czas rodzenia, Synaczka przedwiecznego, Światu pożądanego.

Wnet Anioł to sprawił, Pasterzom objawił, Pasterze co się stało, Bóg przyjął ludzkie ciało.

Śpiesznie pośpieszcie, w Betleem ujrzycie, Dzieciątko pod jasłkami, okryte pieluszkami.

Tam osieł z wołem, pod nieba okołem, Parą swą nań chuchają, Dzieciątko zagrzewają.

Wejdę w szopę, mali Anieli strugali, Złotą wierzbkę i lipkę, Dzieciątku na kolebkę.

Jeden kąpiel grzeje, a drugi się śmieje, Trzeci pieluszki suszy, każdy rad służy z duszy.

Czwarty jeść gotuje, piąty usługuje, Szósty po szopie tąta, sprzęty do kąta sprząta.

 

Strona tytułowa ze śpiewnika
oprawa skórzana śpiewnika

Wadowickie Centrum Kultury © 2020. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Polityka prywatności

Wadowickie Środowisko Artystyczne 2020

Dziękujemy za przesłane zgłoszenie.

Po jego sprawdzeniu skontaktujemy się z Państwem

Skip to content