Józef (Biba) Bilczewski

Józef (Biba) Bilczewski

Józef (Biba) Bilczewski (1860 - 1923)- absolwent wadowickiego gimnazjum, arcybiskup lwowski, święty Kościoła katolickiego

Józef Bilczewski

Urodził się 26 kwietnia 1860 roku w Wilamowicach jako pierwszy syn Franciszka Biby i Anny Fajkisz. Od najmłodszych lat przejawiał wielką chęć do nauki i rozwijał swoje zdolności lingwistyczne, obok pięknej polszczyzny posiadał także umiejętność posługiwania się językiem wilamowickim - sięgającym jeszcze średniowiecza dialektem niemiecko-flamandzkim. Szkołę ludową ukończył w Kętach w 1872 roku (przez pierwsze trzy lata uczył się w rodzinnej wsi) po czym zdał egzaminy do cesarsko-królewskiego Realnego i Wyższego Gimnazjum w Wadowicach. Szkołę ukończył z wyróżnieniem w czerwcu 1880 roku. Kolejny etap edukacji to studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, które realizował w latach 1880-1884. Zdolny i wyjątkowo pilny uczeń studiował w tym czasie równolegle  na Wydziale Filozoficznym kończąc oba kierunki z wynikami celującymi. Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Krakowskiej zakończyły święcenia kapłańskie przyjęte w lipcu 1884 roku z rąk arcybiskupa krakowskiego kardynała Albina Dunajewskiego. Przez krótki czas ks. Bilczewski (nazwisko z Biba na Bilczewski zmienił w latach 80-tych XIX wieku) pracował jako wikary w parafii w Mogile (1885 rok) przygotowując się jednocześnie do dalszych studiów teologicznych.

W 1886 roku obronił doktorat z teologii na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Wiedeńskiego (Instytut "Augustineum")  i wyjechał na uzupełniające studia do Rzymu (Uniwersytet Gregoriański) a następnie na jeden semestr do Instytutu Katolickiego w Paryżu. Był to czas kiedy zbierał materiały do pracy habilitacyjnej z apologetyki i dogmatyki fundamentalnej, którą przedstawił na kolokwium habilitacyjnym na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1890 roku. W tym samym roku ukazała się ona drukiem pt. "Archeologia chrześcijańska wobec historii Kościoła i dogmatu" (Kraków 1890). Jak sam wspominał jego marzeniem była katedra teologii na uniwersytecie ale zwierzchnicy skierowali go najpierw do pracy duszpasterskiej. Ks. Józef Bilczewski pracował jako wikary i katecheta w Kętach (1888-1889) a następnie w parafii pw. św. Piotra i Pawła w Krakowie (1889-1890) ucząc jednocześnie w słynnym Gimnazjum św. Anny w charakterze zastępcy nauczyciela.

Marzenia o pracy akademickiej spełniły się w 1891 roku kiedy został profesorem nadzwyczajnym teologii dogmatycznej na Katedrze Dogmatyki Szczegółowej uniwersytetu we Lwowie, w 1896 roku objął dziekanat Wydziału Teologicznego a w roku 1900 przyjął funkcję rektora  uczelni. W czasie swej pracy naukowej opublikował m.in. dzieło "Eucharystia w świetle najdawniejszych pomników piśmiennych, ikonograficznych i epigraficznych" wydane w Krakowie w 1898 roku. Pracę niezmiernie istotną dla badaczy starożytnych początków Kościoła i jedną z najważniejszych w dorobku naukowym późniejszego świętego. Zasłynął jako wybitny naukowiec obdarzony fenomenalną pamięcią oraz sprawny kierownik powierzonej mu instytucji. Zachwyt i szacunek studentów budziła wiedza Bilczewskiego ale także znajomość języków, których opanował kilka. Obok języków klasycznych (łaciny i greki) były to: niemiecki, francuski i włoski a w okresie piastowania urzędu biskupiego we Lwowie także ukraiński i ormiański.

W grudniu 1900 roku otrzymał z rąk papieża Leona XIII nominację na stanowisko arcybiskupa lwowskiego obrządku łacińskiego (dwa miesiące wcześniej nominował go na to stanowisko, zgodnie z obowiązującym wówczas w Austro-Węgrzech prawem, cesarz Franciszek Józef Habsburg). Uroczystość konsekracji i intronizacji na stolicę biskupią we Lwowie odbyła się 20 stycznia 1901 roku. Sakrę otrzymał z rąk biskupa krakowskiego, kardynała Jana Puzyny a współkonsekratorami byli: biskupi przemyski Józef Sebastian Pelczar (obecnie święty) i metropolita lwowski obrządku grekokatolickiego Andrzej Szeptycki (obecnie Sługa Boży kościoła Katolickiego). Za wzór w kierowaniu archidiecezją przyjął metropolitę halickiego i patrona archidiecezji lwowskiej - franciszkanina, bł. Jakuba Strzemię (Strepę) (1340-1409).

Jako administrator archidiecezji był sprawnym organizatorem pracy duszpasterskiej. W ciągu jego blisko 23-letniej posługi biskupiej wzniesiono ponad 300 (!) obiektów sakralnych oraz Dom Katolicki we Lwowie przeznaczony dla licznych stowarzyszeń katolickich, których powstawanie i rozwój abp Bilczewski mocno wspierał. Chcąc być jak najbliżej wiernych i to ze wszystkich warstw społecznych przeprowadzał liczne wizytacje kanoniczne. Dbał o rozwój lwowskiego Seminarium Duchownego (jego wicerektorem był wtedy dr prawa kanonicznego Adam Stefan Sapieha, późniejszy metropolita krakowski i kardynał), którego alumni i absolwenci wspierali pracę duszpasterską w cierpiącej na niedobór duchownych archidiecezji. Najzdolniejszych księży Bilczewski wysyłał na studia do Wiednia, Rzymu, Insbrucku czy Fryburga, kładł też duży nacisk na należyty rozwój moralny i formację duchową alumnów. Dzięki dobrej woli arcybiskupa w archidiecezji lwowskiej osiedlili się w 1907 roku pierwsi na ziemiach polskich Pallotyni, którzy załozyli swój dom w dworku w Jajkowicach koło Antonówki na Żydaczowszczyźnie. Stamtąd w 1909 roku przenieśli się na "Kopiec" koło Wadowic zakładając w starych zabudowaniach po browarze "Collegium Marianum".

Jako kapłan był wielkim orędownikiem kultu maryjnego. To jego staraniem w 1905 roku zwołany został pierwszy na ziemiach polskich Kongres Mariański. Arcybiskup Bilczewski skutecznie zabiegał u papieża Piusa X o zgodę na zatwierdzenie kultu Matki Bożej Królowej Korony Polskiej i ustanowienie dla diecezji lwowskiej i przemyskiej jej liturgicznego święta oraz ustanowienie Maryi Królowej Korony Polskiej patronką archidiecezji lwowskiej. Jako były rektor uniwersytetu lwowskiego nie zaniedbywał oczywiście swej macierzystej uczelni czuwając nad rozwojem Wydziału Teologicznego.

Był mocno zaangażowanym w poprawę losu wiernych społecznikiem. Jako członek Rady Szkolnej Krajowej dbał o rozwój oświaty, zwłaszcza wśród najuboższej ludności, wśród której powszechny był analfabetyzm. Abp Bilczewski starał się wiec o zakładanie nowych szkół ludowych, ochronek, czytelni i bibliotek - w 1914 roku został odznaczony tytułem honorowego członka Towarzystwa Szkół Ludowych.

Jako zwierzchnik archidiecezji, w której obok katolików była liczna grupa grekokatolików, prawosławnych i Ormian starał się łagodzić konflikty na tle społecznym i religijnym. Szanując różnice etniczne - obok Polaków i Ukraińców mieszkali tutaj także Niemcy i Węgrzy - zawsze podkreślał polskość Kresów. Przyszło mu piastować urząd metropolity lwowskiego w czasie I wojny światowej (1914-1918) oraz wojny polsko-ukraińskiej po odzyskaniu przez Rzeczpospolitą niepodległości w 1918 roku. Podczas  walk o Lwów dążył do jak najszybszego zakończenia działań zbrojnych, a w ramach komitetu ratunkowego działającego podczas Wielkiej Wojny organizował od końca 1914 roku pomoc dla głodujących ofiar konfliktu. Pozostał w stolicy archidiecezji nawet w 1920 roku kiedy miasto zajęli bolszewicy.

Zmarł w opinii świętości we Lwowie 20 marca 1923 roku i został pochowany na Cmentarzu Janowskim we Lwowie. Na jego grobie wypisano słowa będące kwintesencją życia i pracy arcybiskupa - Mąż wielkiego ducha, człowiek nauki, bohaterskiego serca, gorliwy naśladowca bł. Jakuba, najczulszy pasterz swej trzody zasłużony dla Ojczyzny.

św. Józef Bilczewski

Proces beatyfikacyjny arcybiskupa rozpoczął się już w 1952 roku w Krakowie ale dekret o heroiczności cnót został podpisany przez Jana Pawła II dopiero w grudniu 1997 roku. Podczas podróży apostolskiej papieża-Polaka na Ukrainę Sługa Boży Józef Bilczewski został uroczyście beatyfikowany podczas mszy świętej we Lwowie 26 czerwca 2001 roku. Kanonizacja arcybiskupa miała miejsce 23 października 2005 roku na Placu Św. Piotra w Rzymie a dokonał jej papież Benedykt XVI.

Od października 2013 roku św. Józef Bilczewski jest patronem Wilamowic.

    Galeria zdjęć

  • Józef Bilczewski
  • św. Józef Bilczewski