Dom Katolicki

Dom Katolicki

Plebania

Do połowy XIX wieku w pobliżu kościoła znajdował się szpital dla ubogich, który z czasem zamieniono w dom dla najuboższych. Fundacją obejmującą ów dom zawiadywał do 1872 roku tutejszy proboszcz.

Widok Rynku, lata 80-te XIX w.

Plebanię murowaną wybudował w 1872 roku dziekan i proboszcz wadowicki ks. Aleksy Bocheński. Nowa siedziba znajdowała się w północnej części kościoła – modernizowana w kolejnych latach uzyskała obecny kształt w latach 30-tych minionego wieku.

Dom Katolicki

W 1925 roku w sali Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" gen. Juliusz Bijak i ks. Ferdynand Machay z redakcji "Dzwonu Niedzielnego" wygłosili mowy nawołujące do zjednoczenia środowisk katolickich w obliczu zagrożeń jakie niosła ze sobą m.in. masoneria. Do powstałej Ligi Katolickiej przystąpiły wszystkie działające wówczas w mieście stowarzyszenia katolickie, m.in.: Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej (KSMM), powstałe w 1917 roku. Po wiecu zaczęły powstawać kolejne katolickie organizacje: Sodalicja Mariańska (1926 rok), Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej (KSMŻ;1927 rok), Sodalicja Mariańska Panów (Sodalicja Mariańska Inteligencji Męskiej, 1930 rok) czy Katolickie Stowarzyszenie Mężów (KSM, 1935 rok). W 1932 roku Liga Katolicka zmieniła nazwę na Akcję Katolicką, której kościelnym asystentem był ówczesny proboszcz wadowicki ks. Leonard Prochownik. W skład Akcji weszły wszystkie wymienione wyżej stowarzyszenia i organizacje katolickie. Szczególnie aktywnie działało w II połowie lat 30-tych KSMM pod kierunkiem katechety ks. Władysława Świżka.

Działalności Akcji Katolickiej służyć miał wzniesiony przy budynku plebani Dom Katolicki. Komitetowi budowy przewodniczył notariusz Antoni Franciszek Opidowicz, prezes KSM. Uroczystego poświęcenia budynku dokonał 1 września 1935 roku arcybiskup Adam S. Sapieha. W gmachu mieściła się sala widowiskowa na kilkaset osób, kilkanaście mniejszych sal dla spotkań organizacji katolickich, garderoba, szatnia i bufet. Budynek miał też centralne ogrzewanie.

Poświęcenie Domu Katolickiego, 1935 r.

W tygodniku "Dzwon Niedzielny" tak opisywano oddany do użytku Dom:

Jest on ozdobą miasta i dumą naszej parafii, ostoją wszystkich organizacji katolickich, a stać się powinien i musi: szkołą potężnego czynu katolickiego, w której kształtować się będą świeccy apostołowie Akcji Katolickiej; placówką wiedzy i kultury chrześcijańskiej oraz życia towarzysko-społecznego, gdzie przez czytelnię, bibliotekę, zebrania, obchody, przedstawienia teatralne itp. Będzie można poznawać głębiej różne dziedziny życia oraz spędzać czas poza pracą zawodową pożytecznie i przyjemnie (za: C. Gil OCD, Życie religijne w Wadowicach, "Nasza Przeszłość", t. 1000, 2003, s. 58).

W Domu Katolickim odbywały się przedstawienia, o których w 1937 roku tak pisał kronikarz klasztorny:

[- -] w niedzielę 25 X, cała czwarta i trzecia klasa oraz paru uczniów innych klas [gimnazjum ojcówkarmelitów – przyp. MW] poszła wieczorem pod przewodnictwem o. Rafała do Domu Katolickiego i uczestniczyła w wielkiej akademii ku czci Chrystusa Króla oraz w przepięknym misterium na tle wizji apokaliptycznej św. Jana Ewangelisty. [- -] Odegrali to misterium studenci państwowego Gimnazjum i uczennice prywatnego Gimnazjum pod kierunkiem ks. Katechety Zachera [- -] (za: Wadowice w zapiskach klasztornych kronikarzy 1892-1945, Wadowice 2002, wybór i oprac. Cz. Gil OCD, s. 63). Na scenie w Domu Katolickim debiutował w roli współreżysera Karol Wojtyła występując w grupie teatralnej przy Sodalicji Mariańskiej, której był prezesem. W październiku 1936 roku współreżyserował "Nie-boską komedię" (zagrał w niej hrabiego Henryka) a rok później "Apokalipsę" (zagrał św. Jana).

Dom Katolicki, 1936 r.

W okresie okupacji sala widowiskowa wadowickiego Domu Katolickiego z była wykorzystywana do organizacji hitlerowskich świąt z udziałem członków SA i NSDAP (siedziba partii znajdowała się na Ring Platz 2).

Po wojnie Dom stał się ostoją dla rugowanej przez władze komunistyczne ze szkół religii pozostając także siedzibą organizacji kościelnych, których działalność także była reglamentowane przez państwo. W sali widowiskowej odbywały się msze święte.

Podczas remontu muzeum domu rodzinnego Jana Pawła II w Domu Katolickim mieściła się replika wystawy. Obecnie mieści się tutaj sala kinowa i konferencyjna.